■ Yani Maury, ou profeser dan liniversite Moris, dokter dan sians langaz ek lexikograf. Ou mem kordinatris Diksioner Morisien Version Pos. Savedir ou enn spesialis dan fer diksioner?

Mo tez doktora, li lor sians langaz ek li axe spesifikman lor lexikografi, setadir konfeksion bann diksioner lor plan teorik, teknik, etc. Li port osi lor kreolistik, tou seki konsern bann langaz kreol. Mo ansegn a tan parsiel dan liniversite Moris, pou bann kour Creole Studies.

■ Kan fer sa travay pou pas depi version integral pou ariv ar version pos, kouma deside ki mo ki pou rant dan diksioner version pos?

Nou tex referans, se trwaziem edision Diksioner Morisien (NdlR, li’nn sorti an 2019). Parey kouma pou tou lezot diksioner, par exanp Larousse, pou swazir bann mo bizin konn bann lobzektif inisial diksioner version pos, kisann-la pou so bann premie itilizater. Kan nou pe fer enn version pos, nou pe viz sirtou bann etidian. Donk, bann term ki pa pou forseman itil pou sa kategori itilizater, se bann term ki tro teknik. Par exanp dan domenn ziridik.

Dan diksioner integral ki nou servi kom referans, ena bann mo ki pe rant dan langaz kouran atraver bann tex ki finn tradwir. Me dan enn version pos, nou pa pou retrouv tou bann mo teknik ki servi dan biolozi par exanp.

Apre, ena bann mo ki tro vilger, ki pa pou forseman itil pou etidian. Diksioner-la gard kan mem sertin mo ki tom dan rezis familie, bann term ki parfwa nou konsidere ki zot pezoratif. Parey kouma dan bann version pos diksioner Larousse ouswa Oxford, zot pa met bann mo ki konsidere kouma bann zoure. Diksioner Morisien Version Pos inn swiv le pa.

■ Ena osi bann laspe ki res parey ant diksioner integral ek version pos?

Dan version pos, nou finn gard lesansiel. Kan nou pe koz enn lantre dan enn diksioner, ou gagn mo-la ki aparet, so transkripsion fonetik ki montre fason ki pronons mo-la. Ena so kategori gramatikal: si li enn verb, enn adverb, etc. Ena definision mo-la. Dan version integral, ena souvan enn lexanp ki ilistre kouma servi mo-la. Nou pa retrouv sa dan version pos, parski li enn version pli konpak. Me parey kouma dan version integral, ena ekivalan an Angle, ek an Franse pou bann mo.

■ Enn seri nouvo mo finn rant dan version pos. Sa konsern sirtou manier pou ekrir bann sif. Ou kapav explik nou sa levolision?

Apre piblikasion nouvo Rapor Lortograf Kreol Repiblik Moris, ena bann eleman ki finn resorti. Se bann propozision ki konsern par exanp fason pou ekrir bann ler. Avan, ti pe met de tredinion: trwa-z-er, de-zer. Depi 2011 (NdlR, lane kot premie rapor lor lortograf ti sorti) ziska aster, kot pe servi Kreol Morisien (KM) dan lekol, etc, nou finn trouve ki ena enn lot fason pou ekrir. Se la kot finn gagn propozision «dez», «trwaz», «katr». Diksioner Morisien Version Pos pe vinn bien apre rapor. Donk, li tenir kont seki rapor dir, sirtou ki bann premie itilizater version pos se bann etidian.

■ Sa nouvo manier ekrir li enn propozision. Savedir ki si kikenn kontign ekrir ler avek de tredinion, li pa enn fot. Eski ou pa per ki sa kre enn konfizion?

Se akoz sa ki nou bien presiz li dan Diksioner Morisien Version Pos. Etan done ki finn ena enn propozision ki vinn de bann lingwis, nou pa finn refiz li. Resaman, finn ena enn workshop avek bann profeser kolez. Mazorite finn dir ki zot pe kontign al lor ansien sistem ek pa pe adopte bann nouvo propozision. Pena okenn problem pou seki swazir pou res lor ansien. Me ena osi enn bann dimounn ki trouv li disifil pou kone kan bizin met tredinion kan pa bizin mete. Nou pa kone kan prosin rapor lortograf pou sorti, ni ki li pou done.

■ Dan liniversite, zot ekout boukou seki bann itilizater lor terin dir?

Wi.

■ Kinsann-la ki pli for: seki terin dir, seki rapor lortograf dir?

Rapor Lortograf, li enn dokiman referans. Seki finn ekrir dan rapor, samem lalwa. Trez-an apre premie Rapor Lortograf, finn remet li a-zour. Nou finn pran kont bann feedback depi profeser, depi terin. Samem ki li ankor enn propozision.

■ Donk, si servi de tredinion, li pa enn fot dan lexame?

Li pa enn fot ditou. Li inportan ki nou presiz sa

****** 

Ahman Sulliman, direkter Editions Le Printemps : «Avek KM dan HSC, dimounn ti inpasian pou gagn sa materyel»

Diksioner Morisien Version Pos finn lanse dan liniversite Moris le 25 Out. Dapre Ahmad Sulliman, editer, li ti pe atann sa liv-la depi omwin enn an parski version integral ti an riptir stok. Nepli ti ena li lor marse. Me depi 2021, sa vedir depi sink an, li ti pe dir bann loter diksioner prepar enn nouvo edision. «Se kareman enn nouvo liv ki finn sorti. Olie fer enn gro liv ki pou pez lour dan sak lekol bann zelev, nou finn konvink bann loter fer enn version pos.»

Diksioner-la finn sorti 1418 paz dan version integral pou vinn 859 paz dan version pos. «Nou finn fer sa san ki liv-la kase. Se enn liv ki finn koud. Li pratik ek li solid. Aster ki KM dan HSC, dimounn ti inpasian pou gagn sa materyel.»

Ahmad Sulliman dir ki li finn tir mil kopi. «Enn mizerab mil kopi parski azordi dimounn rod tou zafer kado.» An 2019, pou trwaziem edision Diksioner li ti fer 3 000 kopi. «Mo donn garanti ki si mil kopi fini ek nou reinprime, diksioner version pos pou res mem pri.» Pri Diksioner Morisien Version Pos: Rs 500.

****** 

«Dilo lasours», nouvo emision

«Dilo Lasours», se enn emision ki konsantre lor KM, so listwar, tou so bann developman ki nou pe viv an direk. KM finn standardize. Ena zelev pe aprann li dan lekol primer, dan kolez, dan liniversite. Ena enn letap institisionel pou ki enn zour gagn drwa koz an KM dan Parlman.

Parey kouma enn lasours ki tras so sime, ki kapav partaz dan diferan brans, nou pou swiv tou sa bann diferan laspe de nou langaz nasional. «Lasours» se osi tit enn poem Dev Virahsawmy, oter, politisien, militan an faver Morisien. Nou salie so kontribision.