1. Pena okenn plan kler lor sekirite alimanter debaz. E, sa, li dan enn lepok kan ena ogmantasyon pri tu manze akoz li inporte. Okontrer, Diskur Bidze ankuraz plis plantasyon kann ek dite. Pena okenn plan pu fors proprieter tablisman sifte ver prodiksyon manze. Selman sa ki pu kumans adres problem debaz. Dan argimantasyon dan Diskur Bidze, prodiksyon alimanter pa liye ditu ni ar kestyon balans peyman, ni ar kestyon kreasyon anplwa pu travayer Moris. La osi, Minis Finans met lanfaz lor nuvo fasilite amenn travayer depi deor. Alor, nu konklir ki, pandan plis ki 20 banane, patron ek Guvernman siksesiv finn lasas travayer depi dan karo, e asterla, 20 an apre, zot vinn gele ki “Morisyin pa ule travay later!” Ki kalite mank vizyon sa burzwazi la, sa oligarsi la, ek zot Guvernman siksesiv!

Kote lapes osi, Diskur Bidze tuzur propoz mezir relativman tipti. Pena okenn lanons ki nu pu batir enn lindistri lapes kuma Sesel ena. Guvernman Travayis-MMM-ND-RA persiste viv dan lafreyer fors gran kapital partaz so investisman. Kifer Guvernman pa obliz patron lotel investi dan enn lindistri lapes? Li per zot osi buku ki li per oligarsi sikriyer? Ubyin li mem-mem kapital, sa?

2. E problem la pli grav. Kote lenerzi, omilye enn kriz lenerzi mondyal, ki pa pu rezud desito, nu pa truv nanyin ki permet CEB li-mem prodir plis lenerzi renuvlab, li-mem. Okontrer, sekter prive invite ladan.

3. Parey kote prodiksyon an zeneral. Sanse pe dir prodiksyon “manifaktir”, me san donn okenn indikasyon kimanyer sa liye ar lekonomi. Par exanp, si ti rediriz kapital Tablisman ver prodiksyon alimantasyon debaz, sa ti pu inplik enn lindistri “manifaktir” pu prezerv e transform tu sa prodwi la.

4. Alor, sa mank suvrennte alimanter ek lenerzi, li antrenn enn depandans ki menas nu suvrennte zeo-politik. Minis Finans Ramgoolam pe re-vinn met dan Bidze Rs10 milyar “blood money” ki anfet egal a sed suvrennte lor Chagos, inklir Diego Garcia.

5. Ansam ar mank mezir pu ankuraz prodiksyon pena okenn mezir ki diminye sa kalite kapital pli danzere ki ena kontiyn grandi: dan LALIT nu truve ki li danzere pu permet kontiynasyon piyaz par sa but dan klas kapitalist ki investi dan finans, lasirans, imobilye, gembling, e lezot form spekilasyon, kan tu sa kalite investisman dan larzan ki fer larzan, li anfin enn form gembling ki pa prodir nanyin, e zis gonfle enn-de “sif” initil dan kontabilite Guvernman.

Kote pansyon vyeyes, asterla Guvernman finn vinn met enn sistem “siblaz”. Li enn “siblaz” ki li apel “iniversel”, ki ridikil. Siblaz li siblaz. Personn pa pu resevwar so pansyon omwin ki li vinn pruve ki li pena tan reveni par mwa. Zis 10% pli ris ki pa pu gayn pansyon. Abe, fasil azut sa larzan pansyon lor so bil innkom tax, non? Me, seki inportan, li lefet ki u bizin fer enn ta demars birokratik pu gayn enn pansyon ki ti iniversel depi avan Lindepandans. E, sak lane Guvernman pu kapav bes sa barem la. Tu pu depann lor balans-defors.

Guvernman kontiyn ankuraz bayant later agrikol: Pena okenn lanons ki pu aret donn permi morselman later pu oligarsi sikriyer, e pu kree ankor “Mall” ek ankor “gated communities”. Sa pu kontiyne, sa prosesis permet enn re-kolonizasyon nu pei par milyarder.

Lozman: Diskur Bidze vinn introdir lide ki sekter prive pu vinn fer profi par investi dan konstriksyon lakaz lor later leta. Anfet, Minis Finans Ramgoolam pena okenn nuvo plan Guvernman pu lozman sosyal apart plan 8,000 lakaz ansyin Guvernman. Pa finn mansyone komye lakaz fini livre e komye reste pu livre. Dan so dernye diskur bidze, Ramgoolam ti dir li pu fer ankor enn letid lor lozman. Kot rezilta sa letid la? Pa zis sa, Ramgoolam – mem li ena enn Komite Inter-milisteryel pe syeze lor la – pa dedye enn su pu ranplas lakaz lamyant. Kot sa Rs800 milyon ki dernye Guvernman ti alwe pu sa finn al disparet?

Lasante: Nu rekonet ankor enn fwa rekritman 2,220 staf lopital. Me, lane dernye ti deza anons rekritman infermye, alor li pa kler si li ankor enn adisyonel sif 2,220.

TAX: Kote tax, si nu finn konpran byin, ena enn ogmantasyon dan tax lor gran reveni. Li nepli 20%, me 35%. Nu pa kone sipa sa tax 10% pe reste lor laklas mwayenn (500,000 a 1,000,000 “chargeable income”) par an. Nu pu bizin analize sipa sa ogmantasyon lor dimunn ris, li ase.

Konklizyon: LALIT remarke ki globalman Diskur Bidze reflet enn abdikasyon Guvernman depi so responsabilite o-profi sekter prive. Dan sa sans la, li enn “non-bidze”.