Publicité
Dilo lasours
Kreol Morisien «Main» dan HSC : Bann «kobay» rakont enn nouvo lexperians
Par
Partager cet article
Dilo lasours
Kreol Morisien «Main» dan HSC : Bann «kobay» rakont enn nouvo lexperians
Lane prosenn, premie batch zelev pou pran par dan lexame Kreol Morisien nivo «Main» dan Higher School Certificate. Nou ekout seki trwa parmi zot, ki dan Grad 12, dan kolez St Joseph, ena pou dir.
Lionel Bassy servi enn mo ki bien for. Li dir ki li trouv li mem kouma «kobay» dan enn nouvo lexperians. Se parski lane prosenn, premie batch zelev pou pran par dan lexame Kreol Morisien (KM) nivo Main dan Higher School Certificate.
Lionel Bassy dan Lower, setadir Grad 12, dan kolez St Joseph. «Se lor nou ki pou teste nouvo kestioner lexame literatir an KM, zame inn fer sa avan dan sistem ledikasion.» De lezot zelev kolez St Joseph finn aksepte partaz zot resanti ar nou.
Kifer zot finn swazir sa size kouma Main dan HSC ? Jaydon Nobin rapel nou ki li pe etidie KM kouma enn matier opsionel depi Grad 1 «vini mem».«Nou bizin kone kot nou sorti, pou nou al delavan.» So kamarad Lionel Bassy al pli lwin. Pou li, KM «li dan nou ADN. Kan pe etidie literatir, nou ena lasans rant pli profon dan langaz ki bann dimounn ki zis koz li».
Chrisarno Ste Marie, zelev Grad 12, dir ki li santi li fier ki li dan sa premie batch zelev. Li pans so bann kamarad ki ti koumans aprann KM dan lekol me ki pa finn kapav kontigne. «Mo pe sarye zot rev, mo amenn zot ansam ar mwa.» Li dir ousi ki nou bizin «pa gagn onte nou prop langaz. Kifer, kan enn touris vinn dan Moris, nou bizin koz so langaz ? Mo pa tro dakor ar sa parski kan nou dan zot pei ousi, nou bizin aprann zot langaz.»
Enn kestion ki revini souvan: aprann KM, ki li pou servi ? Dapre Jaydon Nobin, «KM li mem nivo ki ninport ki langaz. Kan aprann lite- ratir, li donn nou kapasite pou devlop nou lespri kritik, sa pou ed nou pli tar». Lionel Bassy pran enn lexanp. «Pa tou dimounn konpran politik. Mo bann gran paran pa konpran politik an Angle».
KM se pa zis pou konpran se osi pou exprim seki ena pli profon. Chrisarno Ste Marie, ki ena 19-an, enn abitan Le Bouchon. Li sansib ar bann mesaz ki divan lamer sarye. «Mo servi KM pou exprim mo filozofi lavi. Mo ekrir li zis an KM. Mo fer tou pou mo pa inspire par lezot dimounn. Mo le fer tou par momem. Enn sinp ti zafer kapav ena enn gran sinifikasion.»

■ Depi gos al dan drwat Lionel Bassy, Jaydon Nobin et Chrisarno Ste Marie, zelev kolez St Joseph.
Dan Grad 12, zot ankor zenn, me eski zot pe pans perspektiv lanplwa ? Lionel Bassy estime ki «tou seki ou aprann li ouver laport lor marse travay.» Mem si pou Jaydon Nobin li ankor inpe boner pou koz lavenir, li trouve ki bizin pa limit lavenir a zis fer KM dan HSC, aprann KM dan liniversite apre vinn profeser KM. «Kifer pa al dan lot pei pou etidie bann lezot kreol ki ena ?»
Chrisarno Ste Marie li pe trouv li pe ekrir dialog dan film ouswa dialog pou piblisite pou bann gran mark. Li ti anvi kre enn mark an kreol, fer sa mark renome atraver lemond. Li anvi fer enn travay ki li kontan, enn travay ki toulezour li pou inspire pou donn lemeyer de li mem.
******
Aurélien Romaine : zelev kinn vinn profeser, profeser ki revinn zelev
Aurélien Romaine profeser KM depi siz-an dan kolez St Joseph. Li enn Old boy kinn vinn profeser dan kolez kot li ti zelev. Apre so HSC, li finn swiv kour BA French and Creole Studies dan liniversite Moris. Li dir ki so job se fer so bann zelev «dekouver langaz kreol».
Li okip premie batch zelev ki pou konpoz KM kouma Main lane prosenn ek premie batch ki pou konpoz KM nivo Advanced Subsidiairy sa lane-la. «Mo revinn zelev ansam ar zot. Se enn fason pou nou sirpas noumem. Nou fer nou bann klas vinn dinamik. Klas KM se enn bann klas pli dinamik ki ena dan kolez. Tou le semenn ena bann aktivite.» Par exanp, bann zelev finn asiste enn lektir senik pies teat Tras, ki finn ekrir par Henri Favory. Se enn tex ki bann zelev pe etidie. Bann zelev finn al osi dan lansman liv ki pe servi dan klas. Zot finn zwenn Alain Fanchon, kinn ekrir poem Ti bato papie.
Ki dimansion sa donn klas KM kan banne zelev pe zwenn diferan loter bann tex ki zot pe etidie dan kolez ? «Bann zelev ena boukou lasans. Bann loter ki finn ekrir bann tex ki zot pe etidie, boukou ankor vivan. Kan zot dimann mwa kifer loter inn ekrir enn zafer dan tel manier, mo dir zot ki zot kapav poz kestion-la direkteman ar loter. Sa donn bann zelev perspektiv loter-la ek plis lor la bann zelev ena zot prop lanaliz. Bann zelev gagn matier pou reflesi, pa zis pou klas KM me ousi pou bann lezot size.»
******
Dilo lasours, nouvo emision
Dilo Lasours se enn emision ki konsantre lor Kreol Morisien (KM), so listwar, tou so bann developman ki nou pe viv an direk. KM finn standardize, ena zelev pe aprann li dan lekol primer, dan kolez, dan liniversite. Ena enn letap institisionel ki pe deroule pou ki enn zour gagn drwa koz an KM dan Parlman.
Parey kouma enn lasours ki tras so sime, ki kapav partaz dan diferan brans, nou pou swiv tou sa bann diferan laspe de nou langaz nasional. Lasours se osi tit enn poem Dev Virahsawmy, oter, politisien, militan an faver Morisien. Nou salie so kontribision. Poem-la dan Antolozi poezi an Kreol Morisien ki finn lanse an Fevriye.
Publicité
Publicité
Les plus récents