Publicité
Interview…
Anaelle Juste Tanner : «Franse pa pli lao ki Kreol Morisien»
Par
Partager cet article
Interview…
Anaelle Juste Tanner : «Franse pa pli lao ki Kreol Morisien»
Ena kour Kreol Morisien (KM) dan IFM depi dez-an. Si ena dimounn ti inpe etone, aster, ena osi bann etranze ki travay dan Moris ki finn desid pou swiv sa kour-la.
⚫ Finn ariv deziem lane depi ki IFM pe propoz bann kour KM, dan Rose-Hill. Ki reaksion sertin manb piblik finn gagne kan zot finn kone ena sa kour-la ?
Li touzour inpe etonan pou piblik kan zot trouve ki IFM pe propoz kour KM. Zot dimande kifer ? IFM se enn zouti difizion dan bann diferan pei kot li etabli. Nou la pou promouvwar frankofoni ek KM fer parti frankofoni. Donk nou la ousi pou promouvwar langaz Kreol.
⚫ Frankofoni se pa zis aprann Franse ou swa defann Franse ? Li osi pran kont bann diferan langaz ki prezan dan bann pei manb frankofoni ?
Exakteman. Frankofoni li rekonet a la fwa diferan langaz Kreol, Angle etc. Se sa melanz diferan langaz-la ousi ki fer rises frankofoni.
⚫ Dapre sa vizion frankofoni-la, kour KM dan IFM, li adapte pou kisannla ?
Ena de nivo pou kour KM dan IFM. Ena nivo debitan…
⚫ A partir kilaz ?
A partir 16-an. Apre ena enn nivo intermedier ki pran depi laz 16-an ek pena laz limit. Laz 99-an ousi bann dimounn kapav vini si zot anvi dekouver langaz KM. Kan nou ti al lekol, nou pa finn gagn lasans pou aprann sa langazla, pa ti ankor ena bann kour KM dan lekol (NdlR : KM finnrant dan lekol an 2012 kouma enn matier opsionel). Ena boukou dimounn pe anvi aprann KM, se lokazion. Nou pe ofer sa posibilite-la tou bann Morisien. Ena ousi bann expatrie ki travay dan Moris ki anvi aprann KM ek ki vinn swiv nou bann kour.
⚫ Depi kour KM existe dan IFM ou finn trouv enn lintere de bann expatrie ?
Toutafe. Zot anvi kapav dialoge avek bann Morisien, kominike fasilman. Wi, ena enn vre lintere pou kour KM de la par bann etranze.
⚫ Sa kour-la li peyan. Komie li koute ?
Pou dis semenn kour, li kout Rs 6 000. Kour-la koumanse 18h, dan bann diferan zour, depan dan ki nivo KM enn dimounn anvi aprann. Se bann profeser ki deza pe travay dan bann lekol, ki donn kour-la.
⚫ Plas KM dan IFM se pa zis dan lasal kot donn kour. Ti fek ena lansman enn liv an KM osi ?
Wi. Tit liv-la se Enn devwar memwar, enn liv poetik ki finn piblie par Éditions Project’îles, enn mezon edision ki dan Mayotte. Nou finn organiz lansman sa liv-la ansam avek sa mezon edision-la. Oter liv-la apel Kersley Chowrimootoo. Se enn tex ki vreman angaze ek ki finn resevwar enn pri dan Martinique, ki apel pri Balisaille (NdlR : se dan 4ᵉ edision Prix International de l’Invention Poétique – ki done par enn lasosiasion dan Martinique ki apel Balisaille – ki Kersley Chowrimootoo finn gagn prix de l’Encouragement du Jury dan kategori kreol). Sa lansman-la ti enn premie dan IFM, nou ouver a tou bann langaz. Dan koleksion mediatek IFM ena bann roman morisien, bann tex an kreol. Nou enn bibliotek ki enn lespas rankont ek dialog ant bann oter ek piblik, ki li Morisien ou etranze, pou permet li fer dimounn dekouver so liniver, so kreasion ek ki mesaz li anvi pase.
⚫ Pou prolonz rankont ant piblik ek bann oter, ena enn linisiativ ki apel Bureau des jeunes lecteurs-auteurs. Explik nou seki fer dan sa biro-la ?
Sa Bureau des jeunes lecteurs-auteurs se enn atelie lekritir ki finn ariv so siziem edision. Tou le-z-an, ena enn oter ki diriz atelie-la avek bann zenn ki ena ant 18 ek 25-an. Sak lane ena enn tem. Lane dernier ti tour Michel Ducasse. Latelie-la ti lor poezi. Bann zenn partisipan finn kapav ekrir an Franse, an KM, dapre langaz ki zot anvi, langaz zot leker. Tou seki zot finn ekrir finn rant dan enn liv. Sa liv-la pre pou sorti. Ena bann zenn ki finn ekrir a la fwa an Franse ek an KM. Ena enn zenn ki finn ekrir enn tex an proz kot ena enn fraz an Franse, enn fraz an KM, li ale mem koumsa. Sa li montre nou ki KM ena tou so plas dan kreasion literer. Sa zenn-la pe montre nou ki kapav ena de langaz maternel, kouma Michel Ducasse, ki finn deza dir ki li mem li ti ena de langaz maternel. Sa montre ki pena enn langaz ki siperier ar enn lot. Dan bann kreasion sa bann zenn-la, nou trouve ki KM ena tou so plas, otan ki Franse. Franse pa lao Kreol Morisien.
*****
«Dilo lasours», enn nouvo emision
Dilo Lasours se enn emision ebdomader ki konsantre lor Kreol Morisien (KM), so zistwar, tou so bann developman ki nou pe viv an direk. KM finn standardize, ena zelev pe aprann li dan lekol primer, dan kolez, dan liniversite. Ena enn letap institisionel ki pe deroule pou ki enn zour gagn drwa koz KM dan Parlman.
Parey kouma enn lasours ki tras so sime, ki kapav partaz dan diferan brans, nou pou swiv tou sa bann diferan laspe de nou langaz nasional.
Lasours se ti osi enn poem Dev Virahsawmy, oter, politisien, militan an faver Morisien. Avek sa referans-la, nou salie so kontribision. Poem-la dan Antolozi poezi an Kreol Morisien, ki bann zelev pe etidie.
Publicité
Publicité
Les plus récents