Publicité
Interview
Profeser Arnaud Carpooran : «Si kapav fer lexame oral pou Angle, Franse, mo pa trouv okenn rezon pa fer li pou Kreol Morisien»
Par
Partager cet article
Interview
Profeser Arnaud Carpooran : «Si kapav fer lexame oral pou Angle, Franse, mo pa trouv okenn rezon pa fer li pou Kreol Morisien»
Dan Higher School Certificate (HSC), ena liv pou etidie poezi, pies teat ek roman. Me pankor ena liv pou ti zistwar ek kont. Dan Liniversite Moris, ena enn lekip ki pe travay lor la. Merkredi 28 Oktob, kan ti selebre Lazourne internasional kreol, travay lor sa nouvo liv-la finn lanse.
■ Explik nou kifer pe fer enn antolozi kont ek ti zistwar pou zelev HSC ?
Ena dez-an, kan nou ti pe reflesi lor introdiksion Kreol Morisien (KM) dan HSC, nou ti bat ek enn born pou fer li rantre kouma enn size Main. Problem-la sete literatir. Ti ena kestion eski ena ase text, eski ena ase kalite dan bann text ki ti deza existe. Ti ousi ena kestion lor ki editer ki pou pran risk pou pibliy enn rekey poezi san ki li sir si sa pou ansegne dan lekol.
Sel linstitision ki ti kapav fer li san ki li pran okenn risk, sete Creole Speaking Union. Nou finn aksepte fer enn antolozi poezi. Nou finn dir anou sipoze ki bizin minimum enn vintenn poem pou ki poezi vinn enn size valid ek valab dan HSC. Nou ti pran sa challenge pou idantifie tou poem ki ena depi ki pe ekrir KM, pou fer enn seleksion, ek pibliye li. Dimounn aste, pa aste, li segonder. Kestion-la sete eski bann institision pou konsider li sifizaman interesan pou met li lor program.
■ Antolozi poezi finn lanse an Fevriye.
Lane pase, nou’nn fer enn travay ase konplike. Nou finn bizin gagn permision bann editer, bann oter, aksepte gagn lager ek poet ki dir nou : « Mo poem ti bizin ladan, kouma li pa ladan ?».
Enn dan lot, nou’nn resi fer enn Volim Enn antolozi poezi, seki les antann ki pou ena enn Volim De.
Deziem parti challenge-la, se ti zistwar avek kont. Mauritius Examinations Syndicate (MES) finn deside ki pou premie batch HSC, pa pou met tou bann zanr literer.
Finn met roman, teat ek poezi. Apre, lezot zanr pou rantre. Finn ariv ler pou nou komans sa deziem travay-la. Samem nou finn invit bann editer, nou finn gagn permision pou travay lor zot text. Nou pou fer mem tip travay ki nou’nn fer pou poezi, enn travay idantifikasion avek bann dimounn dan MES. Bizin sir ki bann ti zistwar ek kont KM konparab avek lezot size.
■ Nou ena tandans krwar ki kont ek ti zistwar li parey. Ki diferans ena ?
Lang kreol pandan de tier so listwar linn existe inikman antan ki enn lang oral. Pou laplipar bann Morisien, sete inikman a loral ki zot pratik kreol ziska sa 15-20 dernie lane. Dimounn pa’nn aret rakont zistwar an kreol depi ki kreol existe.
Kan nou lir folklore ki Charles Baissac inn pibliye an 1888, li dir ki boukou sa bann kontla rapel li bann zistwar ki so nenenn ti pe rakont li kan li ti zanfan.
Apre ena bann dimounn ki konn lir, zot finn deside pou ekrir bann zistwar. Li pena gransoz a vwar ek enn zistwar ki mo’nn tande par la, ki mo’nn met enn dimansion personel ladan pou enn piblik spesifik. E piblik-la a son tour li’nn transmet sa lezot.
Nou ena de tradision : tradision oral, fason zistwar pas depi enn zenerasion ziska enn lot ; tradision ekri, manier enn oter li ekrir apre nou nou lir so bann zistwar. Dan tradision oral, nou pa kone kisannla oter tel text. Me ena sertin sa bann text-la ki merite ki zenerasion zordi konn zot lexistans ek etidie zot.
Nou finn trouv Marie-France Favory dir Tizan lake bef (NdlR : dan seremoni pou lazourne internasional kreol). Kan nou zis lir li, nou pas a kote zistwar-la. Kan nou trouv enn komedienn pe zwe li, nou konpran ki sa zistwar-la pa’nn fer pou ki dimounn lir li selman. Pa kapav anpit literatir kreol de so konpozant oral. Me an memtan pa kapav ignor tou sa ki’nn ekrir. Nou bizin konpoz ek toulede.
Gro kestion ki pe poze, dan lexame, kouma teste konesans lor tradision oral ? Ena bann size kot ena bann proze pratik ki kapav evalie a kote bann proze teorik.
■ Ou pe koz enn lexame oral ?
Mo pa travay dan MES, mo pa fer parti dimounn ki pans lexame. Mo pa travay MIE ki okip curriculum. Me mo konn sifizaman ledikasion pou kone ki dan boukou matier ena enn konpozan teorik ek ena enn konpozan pratik. Samem mo trouv neseser separ dan so denominasion mem, kont ek ti zistwar. Mo pou propoz li. Si kapav fer lexame oral pou Angle, Franse, onetman mo pa trouv okenn rezon pa fer li pou KM.
■ Lantolozi kont ek ti-zistwar, kan li sipoze pare ?
Dev Virahsawmy ti pou dir, « pa met saret avan bef ». Premie fwa nou’nn zwenn zordi (NdlR : le 28 oktob). Bann text-la deza existe. Nou bizin ena enn komite, kouma nou’nn fer pou poezi, pou lir bann text ek deside par rapor avek bann kriter MES, ki text ki kadre. Ban oter, bann editer finn fini dir nou OK. Nou bizin met enn komite ki probableman pou konpoze an gran parti de bann dimounn ki deza ti travay pou antolozi poezi, me nou welcome lezot dimounn osi.
■ Dan lideal, deadline la kan ?
Mo pou dir lane prosenn. Li pou depann ki volim travay ena konkretman. Nou pa kapav antisipe. Me koudme nou kone nou pou gagne parski dimounn kontan sa.
Publicité
Publicité
Les plus récents